Köp filmlerde we edebi eserlerde sud-tibbi barlaghanalary aýratyn we möhüm bir zat hökmünde görkezilýär, esasanam DNK-ny anyklaýyş synagynyň meýilnamasy köplenç alamatlary almagyň we işleri çözmegiň açaryna öwrülýär.Ýöne, görkezilen synag netijeleriniň dogrulygy şübheli bolsa, ol elbetde kanuny subutnama öwrülmez, hakykaty gizlin burçlarda açyp görkezmek beýle-de dursun. Sud-tibbi barlaghanalarynyň seresaply çemeleşmeli bolan ýörite fiziki we himiki faktory bar, ol hem synagdan geçiriljek DNK nusgalarynyň barlaghanada hapalanmagynyň öňüni almakdyr. Häzirki wagtda DNK hapalanmagynyň dürli sebäpleri bar. Olaryň arasynda özara hapalanmagyň mümkinçiligi iň ulydyr.

Beýleki laboratoriýalar ýaly, sud-tibbi barlaghanalaryndaky sarp edilýän materiallar we enjamlar köp halatlarda hapalanýar. Hususan-da, PZR reaksiýalaryna esaslanýan DNK nusgalarynyň, beýleki synag materiallarynyň we fiziki subutnamalaryň we synag geçirýänleriň özleriniň arasyndaky özara infeksiýany anyklamak iň kyn meseledir. Bu hapalanma galyndylaryna biologik öýjükler, gan, dokumalar, şeýle hem synag reagentleri, gap-gaç ýuwujy serişdeler we beýleki hapaçylyklar girýär.

Kriminalistik barlaghanalardaky nusga gaplary, reagent çüýşeleri, synag turbalary, pipetkalar, kolbalar, petri gaplary we ş.m. ýaly gaýtadan ulanylyp bolýan aýna gap-gaçlaryň nädogry kesgitleme we seljerme netijelerine getirýän sebäpleriň biridigini nygtamak gerek. Olaryň ýeterlik derejede ulanylmazlygy, düzgünlere laýyk gelmezligi we ýuwmak operasiýalarynda düzgünlere laýyk gelmezligi ýalňyş kesgitleme we seljerme netijelerine getirýär.

Aýna gap-gaçlaryň bu hili hapalanmagy synag netijelerine açyk howp döredýär, şonuň üçin ony çözmegiň açary näme?

Ilki bilen, DNK-nyň özara hapalanandygy şübhelenilýän ýagdaý ýüze çykanda, ýalňyşlygy düzetmek üçin synag netijeleri wagtynda gaýtadan barlanmalydyr. Bu iň möhüm mesele.

Soňra hapalanmanyň çeşmesini has-da tassyklamak üçin, aýna gaplar, reagentler we ş.m. ýaly tejribe sarp ediş materiallarynda hil gözegçiliginiň yzlaryny geçiriň.

Şuňa esaslanyp, şuňa meňzeş ýalňyşlyklaryň gaýtalanmagynyň öňüni almak üçin ýalňyşlyklary düzetmek maksady bilen aýna gap-gaçlary arassalamak usullaryny kämilleşdiriň.

Üçünjiden, diňe institutlaşdyrylan dolandyryşy döretmek üçin laboratoriýanyň umumy hapalanmaga garşy we zyýansyzlandyryş çärelerini güýçlendirmek arkaly arassalamak amalyny optimizirlemek manyly we netijeli bolup biler.

Aslynda, hünärli sud-medisina barlaghanasynyň dürli tejribe ulgamlarynda hapalanmanyň azaldylmagyny üpjün etmek üçin DNK synaglary üçin aýratyn we garaşsyz meýdançasy bolmaly. Mysal üçin, ýagdaýy kabul etmek we nusga saklamak meýdançasy, nusga DNK çykarmak meýdançasy, DNK güýçlendirmek meýdançasy, DNK anyklamak meýdançasy, deslapky barlag meýdançasy, netijeleri seljermek meýdançasy, taýýarlyk meýdançasy, DNK güýçlendirmek meýdançasy, anyklamak bufer meýdançasy we ş.m. Şolardan, taýýarlyk meýdançasyndaky aýna gap-gaçlary arassalamak synag netijeleriniň şowsuz bolmagynyň ähtimallygyny ep-esli ýokarlandyrmaga kömek eder.

Köp professional laboratoriýalaryň, şol sanda sud-tibbi barlaghanalaryň, aýna gap-gaçlardaky hapalanma galyndylarynyň meselesini çözmek üçin el bilen arassalamak üçin netijesiz usullaryny ulanýandygyny bellemek gerek. Emma bu çemeleşme adamlaryň özara hapalanma howpuny düýpli derejede azaltmaýar.

Mundan başga-da, aýna gap-gaçlary el bilen arassalamagyň kemçilikleri mundan has köp.

MAýna gap-gaçlaryny her ýyl arassalamak diňe bir laboratoriýa aýna gap-gaçlaryny doly arassalamaga mümkinçilik bermän, DNK barlaglarynyň we anyklaýyşlarynyň gutarnykly netijesine täsir edip bilmez, eýsem serişdeleriň ýitgisi, arassalamak işleriniň çylşyrymlylygy we laboratoriýa işgärleri üçin howpsuzlyk howplary ýaly birnäçe gapma-garşylyklary hem döreder. Häzirki wagtda, awtomatiki aýna gap-gaç ýuwujyhalkara sud-medisina laboratoriýalarynda ulanylýan bu ýagdaýyň gowulaşmagyna kömek eder.

Laboratoriýa aýna gap-gaçlaryny ýuwýan maşynGMP we FDA-nyň degişli düzgünlerine laýyk gelmek üçin dürli laboratoriýa aýna gaplaryny howpsuz, tapgyrlaýyn we akylly usulda takyk arassalap bilýär. El bilen arassalamak usuly bilen deňeşdirilende, Laboratoriýa ýuwujysyarassalaýyş prosesini tutuş prosesde yzarlap bilýär, bu bolsa dürli ugurlar boýunça gymmatly maglumat ýazgylaryny almaga ýardam edýär. Bu maglumatlar DNK synagy bilen ýüzbe-ýüz bolýan hapalanma ýaly galyndy şertleri aýyrmak üçin uly ähmiýete eýedir. Esasanam, synagyň netijeleri barada tapawutlar we şübheler bolanda!

Degişli tehnologiýalaryň yzygiderli ösmegi bilen, sud-medisina laboratoriýalary iş alyp barmak prosesinde has köp jogapkärçiligi öz üstüne alar. Şeýlelik bilen, islendik laboratoriýa synaglarynyň netijelerine, standartlaşdyrmaga we takyklyga bolan talaplar tebigy ýagdaýda artmagyny dowam etdirer. DNK synagyny öz içine alýan usullar diňe zyýansyzlandyrmakda üstünlikli bolan halatynda arassa netijeleri kepillendirip we dogry netijeleri we subutnamalary alyp biler. Bu her bir sud-medisina laboratoriýasynyň ýadynda saklamaly zady.